Bài này tóm tắt các phương pháp giải thích Thánh Kinh được Hội Thánh chấp nhận và đưa ra ưu điểm, khuyết điểm cũng như giới hạn của từng phương pháp để giúp các Giáo Lý viên phân biệt được những gì là đúng hay sai trong khi theo học các lớp Thánh Kinh ở Đại Học hay cả trong các Chương Trình Đào Tạo các Giáo Lý Viên của các Giáo Phận.

---

DẪN NHẬP

---

Đối với hầu hết các học giả Thánh Kinh Công Giáo ngày nay, một phương pháp khoa học được sử dụng nhiều nhất là phương pháp "Phân Tích (hay Phê Bình) Lịch Sử".  Nhiều sách giáo khoa và giải thích về Thánh Kinh của Công Giáo khẳng định rằng Hội Thánh Công Giáo đã ủng hộ (endorse) Phương Pháp Phân Tích Lịch Sử.  Nhưng theo các tài liệu của Công Đồng Vaticanô II, nhất là theo Hiến Chương Tín Lý về Mặc Khải và tài liệu gần đây nhất của Ủy Ban Giáo Hoàng về Thánh Kinh là tài liệu "Giải Thích Thánh Kinh theo Hội Thánh" thì Hội Thánh chỉ khuyến khích dùng và nêu lên sự cần thiết của việc dùng tất cả các phương pháp giải thích Thánh Kinh, trong đó có phương pháp Phân Tích Lịch Sử. 

Khi nói về ích lợi của Phương Pháp Phân Tích Lịch Sừ, tài liệu này nhấn mạnh rằng: "Một khi phương pháp này không bị chi phối bởi những thành kiến bên ngoài, nó đưa đến việc hiểu biết Thánh Kinh một cách chính xác hơn" (câu I4).  Nhưng trong phần thứ III, khi nói về các đặc tính của việc giải thiách Thánh Kinh theo Công Giáo, Ủy Ban nhắc nhở các nhà chú giải Thánh Kinh là phải dùng các phương pháp này "trong phạm vi truyền thống sống động của Hội Thánh" (Đoạn III).  Trong mục C của phần này, Ủy Ban nhắc cho các nhà chú giải Thánh Kinh  rằng họ "không được phép chỉ đưa ra các kết luận dựa theo Phương Pháp Phân Tích Lịch Sử, mà còn phải giải thích các ý nghĩa Kitô học, Quy Điển và Hội Thánh của bản văn Thánh Kinh."

Tiếc rằng phần lớn các sách giáo khoa của Công Giáo Âu Mỹ về Thánh Kinh ngày nay đi theo trường phái thuần Phân Tích Lịch Sử, bởi vì họ bỉ ảnh hưởng bởi các học giả Thánh Kinh thuần Lịch Sử vĩ đại như Cha Raymond E. Brown và đồng bạn, mà điển hình là hai sách "New Jerome Biblical Commentary" và "Collegeville Biblical Commetaries", cũng như các bài mở đầu và các chú giải của sách "New American Bible".  Hầu hết các bài chú giải viết trong hai sách trên và các chú thích của New American Bible đã coi "Thuyết Hai Nguồn - Two Source Theory" và "Thuyết Tài Liệu - Documentay Theory" như là những chân lý khoa học vững chắc về Thánh Kinh, mà trên thực tế các thuyết này đang bị lung lay tận gốc như kiềng hai chân.  Khi làm như vậy, các học giả này đã hoàn toàn không đếm xỉa gì đến các truyền thống của Hội Thánh, mà nếu có đề cập đến thì cũng chỉ tìm cách để hạ giá các truyền thống này.  Vì thế chúng tôi không ngạc nhiên khi có nhiều sinh viên, và ngay cả các linh mục mất đức tin sau khi theo học các lớp Thánh Kinh theo trường phái Thuần Lịch Sử này.

Để giúp các Giáo Lý viên có một cái nhìn chính đáng về giáo huấn của Hội Thánh chúng tôi đề nghị các bạn đọc kỹ  Sách Giáo Lý Công Giáo, Mục 2 và Mục 3 của Phần Thứ Nhất, và tài liệu Interpretation of The Bible in The Church. Chúng tôi hy vọng có một ngày nào đó Chúa cho chúng tôi thì giờ để phiên dịch tài liệu này ra Tiếng Việt. Tài liệu này tương đối khó đọc hơn là một tài liệu tóm tắt của giáo sư John Gresham, Giáo sư tại Đại Chủng Viện Kenrick-Glennon và Viện Phaolô VI tựa đề "A Catholic Guide to Biblical Interpretation" mà chúng tôi xin tạm dịch ở đây là "Hướng Dẫn Giải Thích Thánh Kinh theo Công Giáo".  Trong bài này, giáo sư John Gresham tóm tắt các văn kiện Toà Thánh về các phương pháp giải thích Thánh Kinh chính và nói lên các ưu khuyết điểm của từng phương pháp.

1. Phương Pháp Phân Tích Lịch Sử
2. Phương Pháp Phân Tích Bản Văn
3. Phương Pháp Giải Thích Theo Quy Điển
4. Phương Pháp Giải Thích Theo Xã Hội
5. Phương Pháp Giải Thích Theo Hội Thánh
6. Phương Pháp Giải Thích Theo Linh Đạo hay Tu Đức

Trong tất cả các phương pháp kể trên, Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI đã nhấn mạnh rất nhiều đến Phương Pháp Giải Thích Theo Linh Đạo, và khuyến khích chúng ta dùng phương pháp này trong các lớp Giáo Lý.

Về Đức Tin cũng như về Thánh Kinh, cái nhìn của Hội Thánh bao giờ cũng là cái nhìn chung dung, cái nhìn toàn diện.  Thánh Kinh là hiện thân của Ngôi Lời Nhập Thể với hai bản tánh Thiên Chúa và Loài Người. Nếu chỉ nhấn mạnh đến Đức Kitô là Thiên Chúa thật mà quên rằng Người cũng là người thật trong việc dạy Giáo Lý là chúng ta dẫn học sinh đến sai lạc.  Nếu chỉ coi Thánh Kinh là Lời Chúa mà quên rằng Ngài cũng dùng các tác giả nhân loại với sự hiểu biết hữu hạn của con người để bày tỏ những mầu nhiệm siêu việt của Thiên Chúa thì chúng ta cũng bị sai lầm khi học hỏi Thánh Kinh. Nhưng nếu chỉ coi Thánh Kinh là một tác phẩm của loài người và phân tích Thánh Kinh hoàn toàn dưa theo sự hiểu biết hiện đại mà quên rằng Chúa Thánh Thần cũng là tác giả của Thánh Kinh, và Thánh Kinh được trao cho Hội Thánh để truyền lại cho chúng ta, thì chúng ta lại càng bị sai lầm hơn nữa. Vì thế mà Hội Thánh không ủng hộ một phương pháp nghiên cứu Thánh Kinh nào cả, mà khuyến khích chúng ta dùng tất cả mọi phương pháp, trong phạm vi giới hạn của chúng, tùy theo mục đích của chúng ta. 

Hy vọng bài này sẽ giúp các bạn phân biệt được điều gì là đúng, và điều gì là sai khi theo học các lớp Thánh Kinh ở Đại Học hay cả trong các Chương Trình Đào Tạo các Giáo Lý Viên của các Giáo Phận.

Houston, Mùa Hè 2007

Phaolô Phạm Xuân Khôi